بلاست برنج | علائم، عوامل تشدید، روشهای کنترل و مدیریت کامل بیماری
بلاست برنج | علائم، عوامل تشدید، روشهای کنترل و مدیریت کامل بیماری
بلاست برنج یکی از مهمترین و خسارتزاترین بیماریهای قارچی برنج است که میتواند در شرایط مساعد تا ۳۰ تا ۵۰ درصد عملکرد را کاهش دهد. عامل این بیماری قارچ Magnaporthe oryzae است و در اغلب مناطق برنجکاری ایران مشاهده میشود.
بلاست برنج چیست؟
بلاست یک بیماری قارچی بسیار سریعگستر است که میتواند به برگ، یقه برگ، ساقه، دمخوشه و خوشه حمله کند.
این بیماری در شرایط رطوبت بالا، شبنم طولانی، دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه و مصرف زیاد کودهای ازته شدت میگیرد.
علائم بلاست برنج
۱) بلاست برگ
- لکههای دوکی یا بیضی شکل
- مرکز خاکستری یا کاهی
- حاشیه قهوهای تیره
- خشک شدن برگ در آلودگی شدید
۲) بلاست یقه
- نکروز در محل اتصال برگ به ساقه
- خشک شدن برگ و ضعف بوته
۳) بلاست دمخوشه و خوشه
- خشک شدن دمخوشه
- پوکی و کاهش تشکیل دانه
اوج فعالیت بیماری بلاست برنج
شدت و گسترش بلاست زمانی به اوج میرسد که رطوبت بالا، شبنم طولانی و دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه همزمان شوند.
این بیماری دو دوره اوج بسیار مهم دارد که بیشترین خسارت را ایجاد میکنند:
۱) اوج بلاست برگ
این مرحله معمولاً ۲۰ تا ۴۰ روز بعد از نشاکاری رخ میدهد.
در این زمان برگها جوان و بسیار حساساند و اختلاف دمای روز و شب زیاد است.
اگر مصرف ازت نیز زیاد باشد، خطر چند برابر میشود.
۲) اوج بلاست خوشه
حساسترین زمان کل فصل است و از ۵ روز قبل از خوشهدهی تا ۱۰ روز بعد از خوشهدهی ادامه دارد.
آلودگی در این مرحله باعث پوکی شدید دانه میشود و بیشترین خسارت اقتصادی را ایجاد میکند.
اگر فقط دو بار بخواهید سمپاشی انجام دهید، بهترین زمانها:
۱) اواسط پنجهزنی – برای بلاست برگ
۲) قبل از خوشهدهی – برای بلاست خوشه
روشهای کنترل بلاست برنج (IPM)
کنترل زراعی
- استفاده از ارقام مقاوم
- مدیریت مصرف کودهای ازته مثل اوره، سولفات آمونیوم، نیترات آمونیوم
- رعایت فاصله کاشت
- مدیریت بقایای آلوده
- تنظیم زمان کاشت
کنترل شیمیایی
| نام ماده | دوز مصرف | توضیحات |
|---|---|---|
| تریسیکلازول | ۵۰۰ گرم/هکتار | مؤثرترین قارچکش اختصاصی بلاست |
| تیوفاناتمتیل + تریسیکلازول | هرکدام ۵۰۰ گرم/هکتار | اثر همافزایی |
| ادیفنفوس | ۱ لیتر/هکتار | مناسب برای بلاست خوشه |
| ناتیوو (Nativo 75 WG) | ۱۶۰ گرم/هکتار | قارچکش سیستمیک و تماسی؛ مؤثر بر بلاست برگ و خوشه |
| رورال تیاِس (Rural TS) | ۱ کیلوگرم/هکتار | قارچکش حفاظتی–درمانی؛ مناسب برای کنترل بلاست در مراحل مختلف |
جمعبندی
بلاست برنج یک بیماری بسیار خطرناک و خسارتزا است و کنترل آن نیازمند
مدیریت تلفیقی (IPM) شامل ارقام مقاوم، مدیریت تغذیه، تهویه مناسب و مصرف بهموقع قارچکشها است.
